Na mapie świata łatwo pomylić morze z oceanem, zwłaszcza gdy granice wielkich akwenów wyznaczają nie tylko lądy, lecz także wyspy i prądy morskie. Odpowiedź na pytanie o największe morze na świecie brzmi najczęściej: Morze Filipińskie. Wyjaśniam, gdzie się znajduje, jaką ma powierzchnię, skąd biorą się rozbieżności oraz czym różni się od Morza Sargassowego.
Najważniejsze informacje o największym akwenie tego typu
- Morze Filipińskie uznaje się najczęściej za największe morze na Ziemi.
- Jego powierzchnia wynosi około 5,7 mln km².
- Akwen leży w zachodniej części Oceanu Spokojnego, na wschód od Filipin.
- Morze Sargassowe może mieć podobną lub większą powierzchnię, ale nie ma stałych granic lądowych.
- W pobliżu Morza Filipińskiego znajduje się Rów Mariański, jeden z najgłębszych obszarów oceanicznych.
Morze Filipińskie jest najczęściej wskazywaną odpowiedzią
Morze Filipińskie znajduje się w zachodniej części Oceanu Spokojnego, na wschód od archipelagu Filipin. Od północy sąsiaduje między innymi z Japonią i Tajwanem, a jego granice wyznaczają także rozległe łańcuchy wysp oraz podwodne formy dna. Według zestawień przytaczanych przez GUS ma około 5,7 mln km² powierzchni.
To więcej niż powierzchnia wielu państw razem wziętych. Dla polskiego czytelnika dobrym punktem odniesienia jest Bałtyk, który zajmuje około 377 tys. km². Morze Filipińskie jest więc mniej więcej piętnaście razy większe od Bałtyku, choć oba akweny należą do tej samej szerokiej kategorii mórz.
Ja przyjmuję tę odpowiedź jako podstawową, ponieważ tak klasyfikuje się akwen w większości geograficznych zestawień. Trzeba jednak dodać, że powierzchnia mórz nie zawsze jest liczona identycznie. Różnice wynikają z tego, czy za granicę uznaje się linię brzegową, łańcuch wysp, próg podwodny czy umowną granicę z otwartym oceanem.
Gdzie leży i czym wyróżnia się ten akwen
Morze Filipińskie rozciąga się między Filipinami, Japonią, Tajwanem, Marianami i innymi wyspami zachodniego Pacyfiku. Nie jest małym, zamkniętym morzem podobnym do Bałtyku. To ogromny akwen oceaniczny, którego granice w dużej mierze tworzą wyspy i podwodne grzbiety.
Jego dno jest bardzo zróżnicowane. Występują tam głębokie baseny, rowy oceaniczne i rozległe obszary płyty tektonicznej. W pobliżu znajduje się Rów Mariański, a najgłębsze punkty tego regionu sięgają niemal 11 kilometrów poniżej poziomu morza.
Takie położenie ma znaczenie nie tylko dla geografii. Obszar leży w strefie aktywnej tektonicznie, dlatego występują tam trzęsienia ziemi, podmorskie wulkany i ryzyko tsunami. Z perspektywy turysty planującego wyprawę na Filipiny oznacza to, że piękne wybrzeża i tropikalne wyspy trzeba zawsze rozpatrywać razem z lokalnymi komunikatami pogodowymi oraz ostrzeżeniami sejsmicznymi.
Dlaczego Morze Sargassowe komplikuje prostą odpowiedź
Największe zamieszanie wywołuje Morze Sargassowe na północnym Atlantyku. W odróżnieniu od większości mórz nie ma stałej granicy lądowej. Jego obszar wyznaczają głównie prądy morskie, między innymi Golfsztrom, Prąd Północnoatlantycki i Prąd Kanaryjski.
NOAA określa je jako jedyne morze pozbawione granicy lądowej. Z kolei Sargasso Sea Commission opisuje ten obszar jako rozległy ekosystem o powierzchni około 2 mln mil kwadratowych, czyli ponad 5 mln km². Inne opracowania podają wartości sięgające około 6-7 mln km², dlatego wynik zależy od przyjętej definicji granic.
Przeczytaj również: Czy w Morzu Czerwonym są rekiny? Fakty, które musisz znać
Morze Filipińskie czy Sargassowe
Jeżeli porównujemy klasycznie wyznaczone morza marginalne, wygrywa Morze Filipińskie. Jeżeli uwzględniamy także akweny definiowane przez prądy, Morze Sargassowe może być większe. Nie jest to sprzeczność, lecz efekt dwóch różnych sposobów rozumienia słowa „morze”.
| Akwen | Przybliżona powierzchnia | Jak wyznacza się granice |
|---|---|---|
| Morze Filipińskie | około 5,7 mln km² | wyspy, archipelagi i formy dna oceanicznego |
| Morze Sargassowe | około 5-7 mln km² | prądy oceaniczne, bez stałej linii brzegowej |
W praktyce szkolnej, encyklopedycznej i turystycznej najbezpieczniej powiedzieć, że Morze Filipińskie jest największym morzem świata według najczęściej stosowanej klasyfikacji. Przy bardziej szczegółowej odpowiedzi trzeba od razu wspomnieć o wyjątkowym statusie Morza Sargassowego.
Jak wypada na tle innych wielkich mórz
Sama liczba 5,7 mln km² niewiele mówi, dopóki nie porównamy jej z innymi akwenami. Poniższe wartości są orientacyjne, ponieważ różne atlasy i opracowania mogą przyjmować nieco inne granice.
| Morze | Przybliżona powierzchnia | Położenie |
|---|---|---|
| Morze Filipińskie | 5,7 mln km² | zachodni Pacyfik |
| Morze Koralowe | 4,8 mln km² | północno-zachodni Pacyfik, przy Australii |
| Morze Arabskie | około 3,9 mln km² | północno-zachodnia część Oceanu Indyjskiego |
| Morze Południowochińskie | około 3,5 mln km² | między Azją Południowo-Wschodnią a Chinami |
To zestawienie pokazuje, że przewaga Morza Filipińskiego nad Morzem Koralowym jest wyraźna, ale nie przytłaczająca. Przy Morzu Sargassowym porównanie staje się mniej precyzyjne, bo jego granice są ruchome i zależą od aktualnego układu prądów.
Nie warto też mylić powierzchni z głębokością. Największy akwen nie musi być najgłębszy, najcieplejszy ani najbardziej zasolony. Są to trzy różne kryteria, które często bywają błędnie łączone w jedną kategorię.
Co oznacza tak ogromna powierzchnia dla przyrody i ludzi
Morze Filipińskie ma ogromne znaczenie dla klimatu, transportu morskiego i ekosystemów Pacyfiku. Jego wody uczestniczą w wymianie ciepła między oceanem a atmosferą, a silne prądy wpływają na pogodę w dużej części Azji. W tym regionie przebiegają także ważne szlaki żeglugowe łączące Azję Wschodnią z resztą świata.
Rozmiar akwenu oznacza również dużą różnorodność biologiczną. W cieplejszych częściach występują rafy koralowe, ryby pelagiczne, żółwie morskie i liczne organizmy związane z wyspami. Jednocześnie intensywne rybołówstwo, plastik, ocieplanie wód oraz zakwaszanie oceanów tworzą presję, której nie da się rozwiązać wyłącznie lokalnymi działaniami.
Z punktu widzenia turysty nie oznacza to, że cały akwen jest dostępny w ten sam sposób. Warunki przy filipińskich wyspach, na Okinawie i w rejonie Marianów mogą różnić się temperaturą, falowaniem, widocznością pod wodą oraz sezonem tajfunów. Dlatego przed wyjazdem lepiej sprawdzić konkretną wyspę i miesiąc podróży, a nie kierować się samą nazwą morza.
Najważniejszy wniosek o rekordowym morzu Pacyfiku
Jeśli potrzebna jest jedna, krótka odpowiedź, brzmi ona: Morze Filipińskie, o powierzchni około 5,7 mln km². To najczęściej uznawane największe morze na Ziemi i ogromny akwen zachodniego Pacyfiku.
Jeżeli odpowiedź ma być naprawdę precyzyjna, trzeba dodać zastrzeżenie dotyczące Morza Sargassowego. Jego powierzchnia może być podobna albo większa, ale ponieważ granice wyznaczają prądy, a nie stałe brzegi, oba akweny nie są mierzone dokładnie według tych samych zasad.
Ta różnica dobrze pokazuje, że geografia nie zawsze daje jedną liczbę oderwaną od definicji. W atlasie szkolnym wystarczy wskazać Morze Filipińskie, natomiast w bardziej szczegółowym opisie warto wspomnieć także o wyjątkowym, bezbrzeżnym Morzu Sargassowym.
